जुहोत्यादिगणाः २४ धातवः (24 juhotyaadigana roots)

२००६-०९-०३ रविवासरः (2006-09-03 Sunday)

जुहोत्यादिगणे २४ धातवः सन्ति। एषः गणः तृतीयः गणः अपि कथ्यते। पाणिनिव्याकरणे दश गणाः सन्ति। दशगणेषु सकलाः धातवः १९७० सन्ति। जुहोत्यादिगणस्य प्रथमः धातुः हु धातुः अस्ति। अस्मिन् गणे भ्वादिगणसदृशः शप् विकरणः न भवति। लट्-लकारे प्रथमपुरुष-बहुवचने अन्ति-प्रत्ययस्य स्थाने अति-प्रत्यय भवति। लङ्-लकारे प्रथमपुरुष-बहुवचने अन्-स्थाने उस् भवति। उस्-प्रत्ययस्य पूर्वे धातवः आ लोपः भवति। अन्तिमस्य इ, उ, ऋ, स्वरस्य गुणः भवति। यथा

हु -> लट् - जुहोति, जुहोतः, जुह्वति। लङ् - अजुहोत्, अजुहुताम्, अजुहयुः।